+ Trả lời bài viết
Hiện kết quả từ 1 tới 2 của 2

Chủ đề: Cao Sơn Lưu Thủy ( Trung hoa cổ nhạc )

  1. #1

    cọng rơm cuối mùa

    Avatar của mantico


    your profile
    Tham gia ngày
    May 2011
    Đến từ
    Nam Định
    Mobile
    0926919990
    Bài gửi
    947
    Cảm ơn
    772
    Được cảm ơn 2.031 lần trong 502 bài

    your profile

    Cao Sơn Lưu Thủy ( Trung hoa cổ nhạc )




    Phổ cầm sớm nhất của nhạc khúc này cọ̀n được ghi trong Thần kỳ bí phổ. Giải thích về nhạc khúc này sách viết: “Cao sơn lưu thuỷ" ban đầu chỉ có một đoạn, đến đời Đường nó được phân thành hai khúc nhạc giống nhau, không phân đoạn, đến đời Tống người ta mới phân Cao sơn thành 4 đoạn, lưu thuỷ thành 8 đoạn”.

    Cao sơn lưu thuỷ gắn liền với một giai thoại về mối tình tri âm tri kỉ giữa Bá Nha và Chung Tử Kỳ. Ngay từ thời Xuân Thu Chiến Quốc( thế kỉ 4 tr.CN), Liệt Ngự Khấu, người nước Trịnh, trong Thang vấn, sách Liệt Tử chép: “ Bá Nha chơi đàn tuyệt hay, Chung Tử Kỳ nghe đàn càng giỏi. Bá Nha chơi đàn, chí tại núi cao, Chung Tử Kỳ nói: ‘Hay thay! vời vợi tựa Thái sơn’. Chí để nơi ḍng nước chảy, Chung Tử Kỳ nói: ‘Hay thay! mênh mang như sông nước’. Bất luận là chí tại cao sơn hay chí tại lưu thuỷ, Bá Nha trong mỗi khúc nhạc đều biểu hiện chủ đề hoặc ư tưởng của ḿnh, nhờ đó Chung Tử Kỳ có thể lĩnh hội được ư tứ đó. Nghe nhạc vốn dĩ là cảm cái khúc ư mà người chơi gửi gắm, đạo lư này vốn dĩ đă có từ ngàn xưa vậy.

    Một ngày, Bá Nha cùng Chung Tử Kỳ chơi núi Thái sơn, gặp trời mưa to, hai người dừng lại dưới một mỏm núi đá. Bá Nha trong tâm phiền muộn bèn tấu một khúc nhạc. Khúc nhạc ban đầu biểu hiện cảnh mưa rơi xuống một ḍng suối trên núi, tiếp đó khúc nhạc mô phỏng âm thanh của nước lên cuồn cuộn cùng đất đá đổ nát. Mỗi khúc nhạc vừa hoàn thành, Chung Tử Kỳ đều ngay lập tức nói ngay được ư tứ mỗi bài Chung Tử Kỳ ngay lập tức nói ra được ư tứ của mỗi bài. Bá Nha thấy thế bỏ đàn mà rằng: “ Giỏi thay! Các hạ các hạ có thể nghe thấu cái chí thú trong khúc nhạc, ư của các hạ cũng là ư của ta vậy”. Từ đó hai người trở thành một cặp nhân sinh tri kỷ mà đời sau vẫn ca ngợi. Nhưng mà sách Liệt Tử hoàn toàn không nói tới chuyện Bá Nha v́ Chung Tử kỳ mất mà từ đó không bao giờ chơi đàn nữa.

    Vào khoảng thế kỷ thứ III tr.CN sách Lă Thị Xuân Thu, thiên Bản vị cũng ghi lại câu chuyện tương tự: “Bá Nha chơi đàn, Chung Tử Kỳ nghe. Đàn chơi mà chí để tại Thái sơn, Chung Tử Kỳ nói: ‘Hay thay tiếng đàn! Cao cao như núi Thái Sơn. Khi chí để nơi ḍng nước chảy, Chung Tử Kỳ nói: ‘Hay thay tiếng đàn! Mênh mang như nước chảy. Chung Tử Kỳ chểt, Bá Nha quẳng đàn dứt dây đến tận cuối đời không chơi đàn, từ đó trên nhân thế không có ai có thể gọi là cầm giả nữa”. Lă Thị Xuân Thu nh́n chung giống với sách Liệt Tử, chỉ khác kểt cục này: sau Chung Tử Kỳ chết, Bá Nha “đến cuối đời không chơi đàn nữa”.

    Lă Thị Xuân Thu tuy không phải là một cuốn sử có độ xác tín cao, nhưng Liệt Tử trước đó th́ nội dung không phải là hoàn toàn vô căn cứ. V́ thế chuyện Bá Nha v́ Tử Kỳ mà không chơi đàn nữa đă trở thành một câu chuyện đẹp được lưu truyền. Bá Nha lúc sinh thời là một người nổi tiếng. Tuân Huống trong thiên Khuyến học cũng từng đề cập đến Bá Nha: “Cổ nhân chơi đàn th́ cá cũng phải ngoi lên nghe, Bá Nha chơi đàn th́ sáu ngựa dừng ăn”. Tuy lời lẽ có vẻ khoa trương nhưng tài năng của một đại âm nhạc gia như Bá Nha là không thể nghi ngờ.

    Sau sách Liệt Tử và Lă Thị Xuân Thu, đời Tây Hán có Hàn Thi ngoại truyện, Hoài Nam Tử, Thuyết uyển, Đông Hán có Phong tục thông nghĩa, Cầm tháo, Âm phủ giải đề,… đều viện dẫn câu chuyện này. Trong các tác phẩm này đều miêu tả Bá Nha nội dung hết sức phong phú. Thí dụ như Sái Ung đời Đông Hán trong sách Cầm Tháo viết câu chuyện Bá Nha bái sư học thủ pháp “di t́nh” của cổ cầm. Đến đời nhà Ḿnh Phùng Mộng Long trong phần khai quyển thiên thứ nhất là “Du Bá Nha suất cầm tạ tri âm”. Trong thiên tiểu thuyết này Bá Nha trở thành nhạc quan Du Bá Nha c̣n Chung Tử Kỳ trở thành tiều phu ở đất Hán Dương. Từ một điển tích thời cổ hơn trăm chữ đến đây từ nhân vật, địa điểm, đến t́nh tiết nhất nhất đều đă trở thành một thoại bản tiểu thuyết.

    Cao sơn lưu thuỷ luôn gắn liền với thiên cổ giai thoại về Bá Nha và Chung Tử Kỳ. Nó có thể lưu truyền hơn hai ngh́n năm cũng là nhờ nó đă dung hội được những phẩm chất tinh tuư của văn hoá Trung Hoa. Đoạn giai thoại kể trên có thể nói là thể hiện được đầy đủ nhất văn hoá tinh thần về “thiên nhân hợp nhất, vật ngă lưỡng vong” của người Trung Quốc cổ đại. Vào đời Minh, Chu Quyền Thành trong sách Thần kỳ bí phổ đối với câu chuyện này đă giải thích rất kỹ: “ Hai khúc cao sơn, lưu thuỷ vốn chỉ là một khúc. Ban đầu chí để nơi núi cao, nói ư người nhân vui ở núi. Sau đó chí để tại ḍng nước chảy, nói ư kẻ trí vui ở sông nước. “Nhân giả lạc sơn, trí giả lạc thuỷ” Cao sơn lưu thuỷ đă ẩn chứa sự mênh mang của trời đất cũng như hồn cốt của sông núi, có thể nói đă đạt được cảnh giới tối cao của việc biểu hiện những chủ đề cổ nhạc Trung Quốc. Nhưng mà khúc nhạc Cao sơn lưu thuỷ của Bá Nha hoàn toàn không được lưu truyền hậu thế, người đời sau không hề được lĩnh hội cách xử lư tuyệt diệu của Bá Nha trong khúc nhạc. Sở dĩ người đời sau không ngớt lưu truyền câu chuyện đằng sau Cao sơn lưu thuỷ hoàn toàn là dùng tâm mà hướng đến khúc nhạc.

    Nhưng mà giai thoại này được lưu truyền nguyên nhân trực tiếp là v́ mối t́nh tri âm tương tri, tương giao giữa hai người. Tri âm đă mất, Bá Nha đương nhiên đoạn huyền tuyệt âm. Nhạc Phi trong Tiểu trùng san chỉ một từ “Người tri âm thực ít, đàn không đứt th́ biết lấy ai nghe” đă phản ánh chính xác tâm trạng của Bá Nha lúc bấy giờ. Việc quẳng đàn của Bá Nha thể hiện rất rơ chí của ông ta. Thứ nhất là việc làm thể hiện sự tôn trọng đối với người bạn đă mất, thứ nữa là v́ tuyệt học của chính ḿnh người đời không ai có khả năng lĩnh hội được mà biểu hiện sự buồn khổ và cô độc. Nghĩ như thế th́ Bá Nha tất là người thị tài ngạo vật, trác tuyệt khác người, khúc nhạc của Bá Nha là cao khúc nhưng cũng v́ thế mà cô độc, phàm phu tục tử không thể lĩnh hội được sự linh diệu của nhạc khúc.Bá Nha v́ cảm thấy thấu đáo sự cô độc, v́ phát hiện ra rằng tri âm nơi trần thế thực khó t́m mà nhất thời cảm khái.

    Cao sơn lưu thuỷ sở dĩ được các chư tử thời Xuân thu chiến Quốc nhiều lần ghi chép là v́ bối cảnh của văn hoá sĩ đương thời. Thời Tiên Tần là giai đoạn bách gia tranh minh, nhân tài rất nhiều. Rất nhiều kẻ sĩ thời đó quan niệm rất đơn giản, hoàn toàn không nhất thiết phải trung với nước chư hầu ḿnh sinh sống. Vệc lưu động kẻ sĩ giữa các nước nhiều không kể xiết, họ luôn mong ngóng sự tri ngộ của bậc minh chủ. Họ hy vọng có thể gặp được người tri âm như ḿnh, có thể hiểu được mộng vương công chư hầu của ḿnh, từ đó mà phát huy sở học của ḿnh. Đó chính là mơ ước suốt mấy ngàn năm của người đọc sách. Nhưng mà có thế đạt được mục tiêu ấy có mấy người? Hầu hết họ đều một đời uổng phí tài năng không gặp được tri âm mà hoàn toàn vô danh, cũng có người ẩn thân nơi chợ nghèo, người th́ đợi già chốn sơn lâm.

    Từ đó có thể thấy, Cao sơn lưu thuỷ được lưu truyền rất rộng thời Tiên Tần chính v́ điển tích phía sau nó ngụ ư một cuộc gặp gỡ kỳ diệu của đời người, cũng là sự bộc lộ sự oán trách thế nhân bạc bẽo, ngu dốt không biết đến nhân tài. Sở dĩ hàng trăm ngh́n năm tới nó vẫn sẽ khơi gợi được nhưng tiếng nói chung của không ít người cũng chính ở những t́nh cảm trong đó.

    View more latest threads same category:

    Lần sửa cuối bởi mantico; 26-05-2011 lúc 01:47 PM

  2. Có 4 thành viên dưới đây đã cảm ơn mantico vì bài viết này.

    đôngcuôngtuầnquán (21-06-2011), CoCoMy (19-07-2011), dongque (02-06-2011), Lưu Công Anh Quân (26-05-2011)

  3. #2

    Thành viên tích cực

    Avatar của thehoa2305


    your profile
    Tham gia ngày
    May 2011
    Đến từ
    Giữa Lòng Hà Nội
    Bài gửi
    198
    Cảm ơn
    181
    Được cảm ơn 40 lần trong 24 bài

    your profile
    nghe nhạc này lại nhớ nhạc Tây Du Ký , có đoạn chơi loại đàn này ,

+ Trả lời bài viết

Tag của chủ đề này

Quyền viết bài

  • Bạn không thể gửi chủ đề mới
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi file đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài viết của mình